مریم محمدزاده
مقدمه
واژه آنتی بیوتیک از «آنتیبیوسیز» گرفته شده است. آنتی به
معنی «ضد» و بیوسیز به معنی «زیست» است آنتی بیوتیکها مواد شیمیایی هستند که به دو طریقه مصنوعی و
طبیعی به دست میآیند. آنتیبیوتیکهای طبیعی از میکروارگانیسمهایی مانند باکتریها
، اکتینومیست ها و قارچ ها تولید می شوند وعوامل باکتریایی مضر را بدون آسیب زدن
به شخص یا حیوان نابود می کنند
تاریخچه آنتی بیوتیک ها :الکساندر فلمینگ در اواخر سال 1920 مشغول مطالعه روی پاتوژن
مهم انسانی یعنی استافیلوکوکوس اورئوس بود که متوجه شد، رشد این باکتری بیماری زا
در محیط کشت توسط کپکی که امروزه پنی سلیوم نوتاتوم نامیده می شود ، مهار شد.پس از
این کشف فلمینگ متوجه شد، عصاره حاصل از این کپک قادر است از رشد بسیاری از باکتری
های بیماری زا جلوگیری کند. پس از این پنی سیلین بطور وسیعی برای درمان استفاده شد برخی از محققین معتقدند که آنتیبیوتیکها از رسیدن اکسیژن
به میکربهای بیماری زا جلوگیری میکنند و در نتیجه موجب مرگ آنها میشوند. برخی
دیگر میگویند آنتیبیوتیکها مانع تغذیه میکربها از بدن میشوند؛ به این ترتیب
میکربها در نتیجه فقدان مواد غذایی میمیرند.آنتی بیوتیکها به دو گروه عمدهٔ آنتی بیوتیکهای باکتریوسید، که باعث
کشتن سلول بیماریزا میشوند و باکتریواستاتیک، که باعث توقف رشد و افزایش سلول
بیماریزا هستند طبقه بندی میشوند آنتی بیوتیک ها از ترکیبات آنتی سپتیک ، ترکیبات
ضد عفونی کننده و ترکیبات ضد قارچی و ضد ویروسی متمایز هستند. آنتی بیوتیک ها تنها
بر باکتری ها موثرند.
انواع مختلف آنتیبیوتیکها از نظرطیف عمل:آنتی بیوتیکهای وسیع الطّیف، آنهایی هستند که در مقابل انواع مختلف میکرو
ارگانیسمها فعّال میباشند. مانند تتراسایکلین که در مقابل بسیاری از باکتریهای
گرم منفی، کلامیدیا، مایکوپلاسما و ریکتزیاها موثّر است آنتی بیوتیکهای با طیف محدود، آنهایی هستند که فقط در
مقابل یک میکرو ارگانیسم یا طیف بسیار محدودی از میکروارگانیسمها فعّال میباشند؛
مانند وانکومایسین که عمدتاً در مقابل کوکسیهای گرم مثبت مانند استافیلوکوکها و
انتروکوکها مورد استفاده قرار میگیرند.
شرح برخی از آنتی بیوتیک های متداول ومحل اثر آنها:هر آنتی بيوتيک برحسب ميزان مصرف و نوع
آن، محل اثر خاص خود را دارد بنابراين به صرف اينکه یک ماده آنتی بيوتيک ناميده می
شود نمی تواند برای همه بيماری ها
مورد استفاده قرار گيرد . و بايد نوع آنتی بيوتيک براساس نوع بيماری و محل تاثير
آن دارو انتخاب شده باشد .آموکسی سیلین: بر بسیاری از باکتریهای گرم مثبت و
انواع کمی از گرم منفی ها موثر است.پنی سیلین: این دارو در درمان انواع
ویژه ای از عفونت های باکتریایی همچون عفونت های گلو مخملک، عفونت های گوش میانی و
باد سرخ (نوعی عفونت پوست) بکار می رود.تتراسایکلین ها: آنتی بیوتیک هائی طبیعی هستند که از قارچها تولید می شوند. تتراسایکلین ها
آنتی بیوتیکهایی وسیع الطیف هستند و بر
روی باکتریهای گرم + و گرم – و تا حدودی
مایکوپلاسماها و برخی ازقارچها تاثیر دارند.
نتیجه:آنتیبیوتیکها از شایعترین داروهای مورد استفاده نابجا هستند. نتیجه کاربرد
وسیع آنتیبیوتیکها به وجود آمدن عوامل بیماریزای مقاوم بوده که خود نیاز به تولید
همیشگی انواع جدیدتر آنتیبیوتیکها را ایجاد کرده. متاسفانه سرعت توسعه داروهای
جدیدتر کاهش قابل توجهی یافته است. لذا لازم است درآینده از تجویز غیر ضروری این
داروها توسط پزشکان پرهیز شود. این تجویزها که به طور گسترده و معمولاً توسط
درخواست شدید بیماران و کمبود وقت پزشکان در اقدامات تشخیصی صورت میگیرد لازم است
به سمت تجویز محتاطانه و دقیق آنتیبیوتیکها پیش برود. در حال حاضر تنها
راه حل برای برطرف کردن مشکل مقاومت کشف آنتی بیوتیکهای جدید است .آنتی بیوتیک های
اصلاح شده می توانند از طریق تغییر ترکیبات شناخته شده با استفاده از وسایل
شیمیایی یا ژنتیکی (موتاسنتز ، آمیزش پروتوپلاست ، تکنولوژی DNAنوترکیب) استحصال گردند.
منابع: 1-"خلاصه و آزمونهای میکروبشناسی
پزشکی جاوتز". پرویز مالک نژاد، ویرایش نهم، 2006
2-ساختمان آنتی بیوتیک ها . دکتر سيد محمد فقيهی . سال 88
3-عوارض آموکسی سیلین .دکتر رحمت سخنی .مرکز آموزشی درمانی امام خمینی (ره)
اورمیه. سال 85
5
+ نوشته شده توسط میثم تقی نسب در پنجشنبه هشتم دی 1390 و ساعت
9:33 |