پزشکان گیاهان

فهميده مهريان¹ و وحيد رهجو²

1- موئسسه تحقيقات آفات و بيماريهاي گياهي، گياهي2-موسسه تحقيقات اصلاح و تهيه نهال بذركرج

بيماري لكه برگي سورگوم (Target leaf spot ) يكي از مهمترين بيماريهاي سورگوم در دنيا ميباشد كه باعث افت كمي و كيفي محصول سورگوم ميگردد بر اين اساس طي سالهاي 1381-1379 با بازديد و نمونه برداري از مزارع سورگوم در مناطق تهران، كرج، ، ورامين ، مازندران و گيلان    بوته هاي داراي علائم بيماري جمع آوري شدند. علائم بيماري بصورت لكه هاي  گرد تا بيضي شكل ديده مي شود، قسمت وسط لكه بنفش متمايل به قرمز  و حاشيه آن قهوه اي رنگ ديده مي شودوبيشتر در محدوده رگبرگها ديده ميشوند اندازه لكه ها از لكه هاي 2تا 3 ميليمتري تا لكه هاي بزرگتر10 تا 15 ميليمتري  متفاوت است. ازكشت نسجهاي آلوده روي محيط غذايPDAو محيط مرطوب  قارچ Bipolaris sorghicola  جداسازي و شناسايي گرديد .پرگنه قارچ روي PDA  پودري شكل، نرم  و برنگ  قهوه‌اي متمايل به زيتوني ميباشد. كنيديفورها معمولا منفرد  وگاهي اوقات در دستجات كوچك ديده ميشوند،. راست يا داراي قابليت انحنا بوده برنگ قهوه اي تيره يا متوسط و يا قهوه اي متمايل به زيتوني ميباشد، كنيديفورها بندبند و گاهي در قسمت پايين متورم هستند، سلولهاي كنيديوم زا برآمده هستند. كنيديومها مختصرا خميده، دوكي شكل، رنگ پريده تا قهوه اي طلائي وگاهي صاف ميباشند. حدود واندازه كنيديومها 12-10×80-40 ميكرومتر وداراي 8-3 بند كاذب ميباشند. hilum  اسپورها نا مشخص است.  مايه زني با غلظت 10⁵ كنيديوم در ميلي ليتر با روش اسپور پاشي روي بوته هاي سورگوم در مرحله 4-3 برگي  بيماري زائي . sorghicola  B. را تاييد كرد. . جهت ارزيابي مقاومت نسبي برخي ارقام سورگوم نسبت به عامل بيماري تعداد دوازده واريته يا هيبريد سورگو م د ر قالب طرح بلوك كامل تصادفي با 4تكرار در مزرعه آزمايشي كرج كشت گرديدو بوته ها در مرحله 4- 3    برگي با سوسپانسيون اسپور به غلظت10⁵×2 -⁶ 10×2   اسپور در ميلي ليتر با  سرنگ  به ميزان 2 - 1 ميلي ليتر Bipolaris sorghicola  قارچ مايه زني شدند و  دو هفته بعد ارزيابي  بر حسب در صد آلودگي  ،همجنين با استفاده از سيستم امتياز دهي ( 5 – 0 ) تعيين شد. نتايج حاصله نشان داد كه   رقم هاي   KGS8و  14/1379 حساسيت بيشتري به بيماري لكه برگي نشان دادند ومقاومترين آنها KGS1. ,KGS2 و  KGS10  بودند .

Investigation of sorghum Target leaf spot and resistance  of  some cultivars to causal agent

F. Mehrian¹ and V. Rahjoo²

1- Plant Disease Reasearch Dept. Plant Pests and Disease Reaserch  Institute Tehran Iran 2- Maize & Forage crops Reasearch Dept. Seed and Plant Improvement Institute ,Karaj Iran

Sorghum Target leaf spot is one of the most important disease in the world. This disease causes reduction of yield of sorghum. During2001-2003 many samples of infected leaf were collected from Tehran , Karaj, Varamin , Mazandaran and Guilan.

The diseases symptoms first appears as reddish or grayish dots , which later develop  into definite spots, assuming an elliptic or oval to cylindric form. Occasionally, the centers of lesions become brown  or straw-colored, surrended  by red or purpule margins.Isolates  identifiedas Bipolaris sorghicola (Lefer &Scherwin) grew slowly on P.D.A, producing a compact dark brown mycelium.conidia were40-80×10-12um, slightly curved and golden brown,with three to seven pseudosepta.The hilum is indistinct. Monoconidial  isolates were inoculated at 10⁵ conidia per cm³ at the 3-4 leaf stage to confirm the pathogenicity of B. sorghicola. The resistance of  Sorghum cultivars to Bipolaris sorghicola were evaluated under greenhouse and field conditions. The disease severity scale (0-5)used to record leaf blight severity on sorghum cultivars.
A completely randomized block design was used. the results indicate KGS8 and 14/137 were susceptible and KGS2, KGS1 and KGS10 were resistant.